Vì sao mọi người sử dụng những phương pháp thiền khác nhau mà vẫn có thể an trú tâm?

Phương pháp thiền và nỗ lực thực hành có thể được chia thành hai loại: tu tập đúng và tu tập sai.

Khi tu tập đúng:

• Có đủ phước báu — Khi hành giả theo đúng phương pháp thiền và đã tích lũy đủ phước báu, tâm tự nhiên đi vào thiền định sâu, tức Thiền Na hay Tam Muội.
• Ít phước báu và nghiệp nặng: hoang mang, nản chí — Khi phương pháp đúng nhưng phước báu chưa đủ hoặc nghiệp lực nặng nề, tiến bộ có thể chậm hoặc đình trệ. Một số người mất niềm tin và từ bỏ tu tập.
• Ít phước báu và nghiệp nặng: quyết tâm không lay chuyển — Trong cùng hoàn cảnh khó khăn ấy, một số hành giả khác vẫn kiên định với con đường đã chọn.

Khi tu tập sai:

• Ít phước báu — Dù nỗ lực đến đâu, phương pháp sai kết hợp với ít phước báu cũng không thể tạo ra tiến bộ đáng kể. Nếu còn mang nghiệp xấu nặng nề, thiền sai cách thậm chí có thể dẫn đến rối loạn tâm lý nghiêm trọng hoặc loạn thần.
• Nhiều phước báu — Người theo phương pháp sai vẫn có thể trải nghiệm một số trạng thái thiền nhờ phước báu lớn. Điều này có thể gây nguy hại cho Phật giáo và người tu khác nếu họ bắt đầu giảng dạy từ trải nghiệm cá nhân rồi lan truyền phương pháp sai lệch. Người ít phước báu đi theo cách ấy có thể thất bại, hao tổn phước báu hoặc chịu rối loạn tâm lý.

Dù hành giả sử dụng nhiều kỹ thuật thiền khác nhau, phước báu cuối cùng vẫn quyết định khả năng an trú và tập trung tâm. Người thiếu phước báu, nhất là khi mang nghiệp xấu nặng nề, không thể đạt chiều sâu thiền định chân thật chỉ bằng nỗ lực, dù phương pháp đúng hay sai. Người may mắn gặp được phương pháp đúng nên kiên trì, nhẫn nại và liên tục tạo phước; theo thời gian, điều này vun bồi nội lực cần thiết để đi vào thiền định sâu.