Giữa vô vàn phương pháp hành thiền khác nhau, làm sao biết được đâu là con đường dẫn đến giác ngộ và Vô Ngã (Anattā)?

Như những lữ khách lạc lối giữa khu rừng bao la hoang dã, bốn bề là cây cối rậm rạp chằng chịt không một lối thoát rõ ràng, chúng ta cũng mãi bị giam hãm trong mê cung của những lạc thú chóng vánh và những ảo tưởng của cuộc đời — trừ phi gặp được một bậc minh sư hay một bậc Giác Ngộ dẫn đường. Không có sự dẫn dắt ấy, ánh sáng chân lý vẫn còn khuất lấp, và dù có rong ruổi bao xa, chúng ta vẫn bị trói buộc trong vòng sinh tử.

Đến khi sức lực đã cạn kiệt, ta mới thấy mình lạc giữa chốn hoang vu, lang thang bất tận từ kiếp sống này sang kiếp sống khác, không sao thoát ra được.

Tuy vậy, chúng ta thật có phước duyên khi được gặp giáo pháp của Đức Phật, soi tỏ con đường qua Tứ Diệu Đế, Bát Chánh Đạo và Luật Nhân Quả. Nhờ những chân lý thâm sâu ấy, ta nhận ra rằng bên kia chốn rừng hoang này có một tòa lâu đài nguy nga — đích đến của sự giải thoát tối hậu, mà đỉnh cao nhất chính là Niết Bàn, trạng thái Vô Ngã tuyệt đối và sự tự do khỏi vòng luân hồi (saṃsāra). Thiền định chính là con đường dẫn đến Vô Ngã rốt ráo và sự giác ngộ ấy.

Tuy nhiên, chỉ biết rằng tòa lâu đài thiền định có thật thì không có nghĩa là ta đã tìm ra đường đến đó. Ta mới chỉ nghe nói về con đường, chứ chưa thật sự hiểu phải đi thế nào, hay tìm cánh cổng vào ở đâu. Nếu chỉ nương vào những lời chỉ dẫn mơ hồ, ta có thể cứ mãi lang thang mà chẳng bao giờ đến được đích.

Trên thực tế, nhiều người nói về thiền, nhưng lời chỉ dẫn của họ lắm khi chẳng khác nào trao cho ta một tấm bản đồ sai — lâu đài ở phương Tây, mà họ lại chỉ ta đi về phương Đông, hoặc lệch đi đôi chút về hướng Tây Nam, Tây Bắc. Chỉ một sai lệch nhỏ cũng đủ khiến ta trôi dạt vô lượng kiếp. Và giữa vô số pháp môn thiền, vô số vị thầy cùng những người hướng dẫn tâm linh ngày nay, ai có thể thật sự bảo đảm rằng tất cả đều biết đúng đường?

Điều này lý giải vì sao, dù hàng triệu người trên thế giới đang hành thiền, rất ít người thật sự đạt được sự tiến bộ tâm linh chân thật. Bởi vậy, tìm được con đường giải thoát đúng đắn, gặp được một bậc minh sư, và hiểu đúng lời Phật dạy là một phước duyên hy hữu và phi thường — không phải ai cũng đủ may mắn để có được.