Nếu một hành giả cảm nhận được sự bình an nội tâm sau một thời gian tu tập, điều này có thể được xem là giác ngộ không?

Có những người hành thiền một cách tinh tấn và bền bỉ, dần dần vun bồi một nội tâm bình an và vững chãi. Khi những xao động bên trong lắng xuống, họ cảm nhận một niềm mãn nguyện sâu sắc, tin rằng mình đã bước vào lâu đài thiền định cao quý, nhận ra chân tánh, thậm chí đã đạt đến giác ngộ. Suốt vô lượng kiếp, họ đã lang thang vô định giữa khu rừng luân hồi mênh mông để tìm cầu giải thoát.

Giờ đây, lần đầu tiên, họ thấy mình đang tựa vào bức tường thành. Khi tâm không còn bị những giông bão và gian nan của si mê vùi dập, họ cảm nhận một niềm vui và sự mãn nguyện tràn ngập, như thể cuối cùng đã trở về nhà. Những người như vậy thậm chí có thể trình bày những kiến giải sâu sắc và đưa ra những lời tuyên bố lớn lao, vì tin chắc rằng mình đã đạt đến mục tiêu tối hậu.

Nhưng sự thật là họ chỉ đang nghỉ chân bên bức tường ngoài, chưa biết rằng mình phải tìm cánh cổng để bước vào lâu đài. Dẫu trải qua bao nhiêu kiếp, họ vẫn sẽ ở ngoài cổng và không bao giờ thật sự đi vào chiều sâu của thiền định, nếu không tìm thấy cánh cổng của lâu đài.