Xin Thầy giảng giải thêm về hiện tượng đột nhiên chứng nhập thiền định hoặc đốn ngộ?

Trong suốt lịch sử Thiền tông, có rất nhiều câu chuyện kể về các vị thiền sư đạt giác ngộ hoặc chứng nhập thiền định sâu xa bằng những cách dường như phi thường — qua một tiếng hét bất chợt, một cú đánh, hoặc chỉ nhờ nghe một câu thiền ngữ. Những trường hợp đốn ngộ như vậy thường xảy ra khi một người đã tích lũy phước báu lớn qua nhiều đời gặp đúng nhân duyên. Chỉ trong khoảnh khắc, họ vượt khỏi nhận thức thông thường, giống như một người lạc giữa rừng rậm bỗng mở mắt và thấy mình đang đứng trong một tòa lâu đài nguy nga.

Vì chưa từng vật lộn trên hành trình gian nan để tìm đường ra khỏi khu rừng rậm, chưa từng trải qua đầm lầy, gai góc và những chướng ngại dọc đường, họ thiếu kinh nghiệm thực chứng và phương pháp cần thiết để dẫn dắt người khác. Họ có thể diễn tả hùng hồn vẻ tráng lệ của lâu đài, niềm hỷ lạc của thiền định và chiều sâu của sự giác ngộ, khiến người nghe ngưỡng mộ và khát khao. Thế nhưng lời nói ấy không đem lại một bản đồ chân thật hay một phương pháp có hệ thống. Con đường chứng ngộ tâm linh vẫn mơ hồ đối với người nghe, bởi tuy họ đã đến nơi, họ không thể soi sáng lối đi để người khác noi theo.

Hiện tượng này giống như một người trở nên giàu có hoàn toàn nhờ may mắn. Nếu được hỏi bí quyết thành công, họ chỉ có thể đưa ra những lời khuyên mơ hồ hoặc không thực tế. Một người có phước nghiệp lớn có thể tình cờ nhặt được một túi vàng khi đang bới nhặt phế liệu và bỗng chốc trở nên giàu có. Nhưng nếu một người khác không có phước ấy làm theo, họ vẫn chỉ là một người nhặt phế liệu bình thường. Tương tự, có người sinh ra trong gia đình quyền quý hoặc bất ngờ thừa kế một gia sản khổng lồ. Khi được hỏi: “Làm sao tôi có thể giàu có như ông?” họ có thể kể về cuộc sống xa hoa của mình, nhưng không thể chỉ ra một con đường cụ thể để người khác đi theo.

Trái lại, Đức Phật là một bậc vô cùng hy hữu — Ngài không chỉ đạt đến giác ngộ tối thượng mà còn vạch ra một con đường tỉ mỉ, có hệ thống để người khác noi theo. Ngài không chỉ mô tả lâu đài giác ngộ; Ngài còn lập bản đồ cho con đường thoát khỏi khu rừng vô minh rậm rạp, từng bước dẫn dắt chúng sinh đến bờ giải thoát chân thật.