Vì sao nói rằng thấy được chân lý sẽ dẫn đến hạnh phúc?

Hạnh phúc là một khái niệm khó nắm bắt, không thể định nghĩa một cách chính xác. Có lúc, nó biểu hiện như một cảm giác vui sướng, phấn khích thoáng qua và nông cạn. Có lúc khác, hạnh phúc lại là một trạng thái an bình, một chốn nương náu khỏi những vất vả khi phải đối diện và vượt qua thử thách của cuộc sống. Nó cũng có thể khởi lên như một cảm giác mãn nguyện sâu sắc sau khi đưa ra lựa chọn đúng đắn giữa muôn vàn xáo trộn của đúng và sai. Với một số người, hạnh phúc là sự tĩnh lặng sâu xa cảm nhận được trong lúc hành thiền, hay tột cùng, là trạng thái tuyệt đối của Niết Bàn (Nibbāna).

Hạnh phúc, về bản chất, là kết quả của đạo đức; nơi nào có đạo đức, nơi đó hạnh phúc sẽ theo sau. Khi ta sống với lòng từ bi và nhân ái, giúp đỡ người khác trên chặng đường đời, ta tích lũy thiện nghiệp, và thiện nghiệp ấy đền đáp lại bằng sự an lạc và mãn nguyện lâu bền.

Hạnh phúc cũng bắt nguồn từ sự hiểu biết sáng suốt, sâu sắc và thấu đáo về cuộc sống. Khi thuận cảnh đến, hạnh phúc là khả năng giữ mình khiêm tốn, không tự mãn hay kiêu căng. Khi nghịch cảnh đến, hạnh phúc nằm ở khả năng dùng trí tuệ để vượt qua buồn đau và tuyệt vọng. Khi thấy người khác xuất sắc hơn mình, hạnh phúc là niềm ngưỡng mộ chân thành thay vì đố kỵ. Khi gặp người kém khả năng hơn, hạnh phúc là sự thôi thúc muốn dìu dắt, nâng đỡ thay vì phán xét hay khinh miệt.

Trong đời, chúng ta mang trên mình nhiều ơn nghĩa, những món nợ có lẽ không bao giờ trả hết được, nhưng hạnh phúc nằm ở quyết tâm không bao giờ quên chúng. Tương tự, khi đối diện với oán thù, việc chọn không báo thù chính là một nguồn hạnh phúc mạnh mẽ. Bằng cách quan sát các hiện tượng của xã hội và tự nhiên, hiểu được nguyên nhân sâu xa của chúng, chúng ta đạt được một cảm giác hạnh phúc sâu sắc thông qua trí tuệ và sự minh triệt.

Trong khi phần lớn mọi người bám chấp vào cái tôi, dẫn đến muôn vàn phiền não và khổ đau không dứt, chúng ta lại chọn một con đường khác: học cách chế ngự cái tôi và ôm lấy nguyên lý vô ngã (anattā) — đó chính là hạnh phúc.

Trong khi nhiều người theo đuổi những công việc lương cao, chúng ta ưu tiên một sự nghiệp phụng sự cộng đồng một cách hiệu quả nhất — đó chính là hạnh phúc. Trong khi người khác vui khi được nhận, chúng ta vui khi được cho đi. Trong khi nhiều người thích được tôn trọng, chúng ta tìm thấy niềm vui thật sự trong việc tôn trọng người khác. Trong khi có người tìm khoái lạc trong những vọng tưởng thoáng qua, chúng ta khám phá hạnh phúc trong sự tĩnh lặng của thiền định. Trong khi nhiều người cảm thấy lạc lối giữa những rối ren, phức tạp của cuộc sống, chúng ta tìm thấy sự minh triệt và an bình khi để Luật Nhân Quả dẫn dắt con đường của mình.